Effectieve financiële educatie

 

Voor scholen en onderwijsinstellingen

Welke rol kan het onderwijs spelen in de financiële redzaamheid van jongeren?

Wij van KidsGeldwijs® en Stichting Jong Geldwijs zijn van mening dat hier een samenwerking gezocht kan worden met ouders/verzorgers, jeugdwerk en onderwijsinstellingen.

Hier zijn ook onderzoeken naar gedaan. Wijzer in geldzaken deed samen met het Nibud een literatuurstudie naar het effect van financiële educatie op het gedrag van jongeren. Het onderzoek leverde enkele belangrijke inzichten op:

  1. Financiële educatie kan effectief zijn, mits op de juiste manier aangepakt.
  2. Weten is nog geen doen. Onderzoeken tonen aan dat wanneer financiële educatie zich alleen richt op kennisoverdracht, dit vaak niet tot ander gedrag leidt. Leerlingen vaardigheden aanleren en hen bewust te maken van de waarde van geld heeft meer effect op houding en gedrag nu én in de toekomst.
  3. Financiële educatie is geen wondermiddel en staat nooit alleen. Naast educatie zijn goede regulatie, toezicht en degelijke financiële producten van groot belang. Ook opvoeding speelt een rol.

Onderstaande punten zijn van belang om financiële educatie van jongeren effectief aan te pakken:

Pak financiële educatie structureel aan

Eenmalige of kortdurende interventies zijn niet genoeg. Het is niet realistisch om te verwachten dat drie lesuren veel effect hebben op het gedrag; daarvoor is meer nodig. Een structurele aanpak houdt in dat financiële vaardigheden gedurende de hele schoolloopbaan aan de orde komen, op verschillende momenten per jaar.

Sluit aan bij de belevingswereld van jongeren

Gebruik in je lessen situaties die in het echte leven op dat moment spelen. Wanneer geleerde onderwerpen direct in de praktijk kunnen worden gebracht, neemt de effectiviteit toe. Denk hierbij aan levensgebeurtenissen zoals: je eerste bijbaan, je studiekeuze, 18 jaar worden. Al deze gebeurtenissen hebben effect op je financiële situatie. Gebruik deze moment om het thema geldzaken aan de orde te stellen. De lessen worden dan ook vaak gegevens aan de hand van levensgebeurtenissen. Hierdoor sluit je aan bij de cognitieve, sociale en psychologische ontwikkeling van kinderen en jongeren, en biedt een doorlopende leerlijn aan. Dat wil zeggen, zorg dat de leerling goed is toegerust om de stof te begrijpen en opdrachten te kunnen voltooien.

Betrek ouders

Het helpt om ouders te betrekken bij geldzaken. Dit kan bijvoorbeeld door middel van huiswerkopdrachten, waarbij leerlingen thuis met hun ouders in gesprek gaan. Of organiseer als school een ouderavond over pubers en geldzaken.

Jong Geldwijs biedt ook workshops aan voor ouders en jongeren.

Hierbij vinden wij de effectiviteit van financiële educatie heel belangrijk. Dit doen we door ervaringsleren. Dit blijkt de meest effectieve manier te zijn om financiële kennis, houding en gedrag van scholieren te verbeteren. Door bijvoorbeeld bestaande situaties na te doen met fictief geld en door zelf beslissingen te nemen. Bijvoorbeeld: Hoeveel geeft je uit aan broodjes kopen in de supermarkt?

Ze leren op deze manier de impact van hun beslissingen ervaren.

Er zijn verschillende manier om de aandacht voor financiële educatie te verhogen:

Integreer financiële educatie in het curriculum

Zorg voor een doorlopende leerlijn met aandacht voor specifieke levensgebeurtenissen.

Kies voor een ‘holistische’ benadering in de les

Breng leerlingen niet alleen feitenkennis bij, maar schenk ook aandacht aan houding en gedragsaspecten. En ontdek de bewuste en onbewuste geld gewoontes.

Combineer expliciete instructie met ervaringsleren

Leg duidelijk uit wat je van leerlingen verwacht, maar stimuleer ze ook om na te denken over hun eigen situatie. Laat ze bijvoorbeeld een persoonlijk spaardoel formuleren en uitleggen hoe ze dat kunnen bereiken.

Stimuleer dat leerlingen met elkaar over geldzaken praten

Laat ze bijvoorbeeld in een groepsopdracht uitzoeken welke zorgverzekering geschikt voor ze kan zijn.

Financiële educatie in het curriculum

Op veel scholen in Nederland wordt op enig moment aandacht besteed aan financiële vaardigheden.

In de kerndoelen en eindtermen van het onderwijscurriculum komen financiële vaardigheden echter maar summier of zijdelings voor. Jong Geldwijs zet zich samen met andere instanties in voor meer aandacht voor financiële vaardigheden in het onderwijscurriculum. Zodat alle leerlingen in Nederland tijdens hun schoolcarrière financiële vaardigheden krijgen aangeleerd die hen later kunnen helpen om bewuste financiële keuzes te maken.

Het aanleren van deze vaardigheden is het meest effectief op momenten dat ze ook daadwerkelijk ingezet kunnen worden, dus passend bij de leefwereld van jongeren. Daarom pleiten we voor een doorlopende leerlijn, waarin leerlingen op meerdere momenten aan de slag gaan met financiële vaardigheden.

Nieuw curriculum

Op dit moment wordt het Nederlandse onderwijscurriculum herzien om het toekomstbestendig te maken. Afgelopen jaren hebben leraren, schoolleiders en andere experts voorstellen opgeleverd voor de herziening van het curriculum in het basisonderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs.

In april 2022 heeft SLO van het ministerie van OCW de opdracht gekregen om samen met het onderwijsveld concrete en actuele kerndoelen te ontwikkelen voor Nederlands, rekenen en wiskunde, burgerschap en digitale geletterdheid.

Wil je meer weten over de curriculumherziening? Kijk op Actualisatie kerndoelen voor de laatste stand van zaken.

Bereikbaar

M-V: 8:00 – 15:30

Actief in heel

Nederland

E-mailadres

contact@jonggeldwijs.nl

Telefoonnummer

06 – 38 91 11 32